FOB yoxsa CIF? Oyuncaq İdxalında Düzgün Inkoterms Seçimi

Türkiyədən topdan oyuncaq idxal etmək istəyən Azərbaycan alıcıları üçün ilk qərarlardan biri məhsulun texniki keyfiyyəti deyil, kontraktın necə qurulmasıdır. FOB və CIF — beynəlxalq ticarətdə ən çox rastlanan iki Inkoterms şərtidir və bu seçim həm nəqliyyat xərcini, həm də riskin kimin üzərində olduğunu birbaşa müəyyən edir. Bu yazıda hər iki şərtin nə demək olduğunu, hansı halda hansının məntiqli olduğunu və müqavilə imzalamazdan əvvəl nələri dəqiqləşdirmək lazım gəldiyini sadə dildə izah edirik. Qeyd edək ki, bu material yalnız ümumi kommersiya məlumatlandırması xarakteri daşıyır, hüquqi məsləhət deyil — konkret müqavilə üçün hər zaman öz hüquq və logistika məsləhətçinizlə məsləhətləşin.

Niyə Inkoterms Seçimi Vacibdir?

Oyuncaq istehsalçısı Türkiyə bazarından mal alarkən qiymət təklifində gördüyünüz rəqəm çox vaxt yalnız bir hissəni əhatə edir. Eyni məhsul üçün "FOB İstanbul 1000 USD" və "CIF Bakı 1200 USD" tamam fərqli xidmət paketlərini bildirir. Inkoterms şərti dəyişəndə aşağıdakılar dəyişir:

• Kim gəmiyə/nəqliyyata yükləmə xərcini ödəyir
• Kim daşıma sığortasını təşkil edir
• Risk hansı nöqtədə satıcıdan alıcıya keçir
• Gömrük prosedurlarında kimin məsuliyyəti var

Bu detalları əvvəlcədən bilməmək, sonradan gözlənilməz xərclərlə və ya gecikmələrlə üzləşməyə səbəb ola bilər.

FOB Nədir?

FOB (Free On Board) şərtinə görə satıcının məsuliyyəti mal razılaşdırılmış limanda gəmiyə yüklənən anda başa çatır. Bundan sonra bütün risk və əlavə xərclər — dəniz daşıması, sığorta, gömrük — alıcının üzərinə keçir.

FOB-un praktiki mənası

Sizin adınıza freight forwarder işləyirsə, yaxud Bakıda etibarlı logistika tərəfdaşınız varsa, FOB çox vaxt daha sərfəli seçim olur, çünki daşıma və sığorta xidmətlərini özünüz seçib qiymətini müqayisə edə bilirsiniz.

• Satıcı: mal hazırlanır, ixrac gömrük prosedurları görülür, gəmiyə yüklənir
• Alıcı: freight, dəniz sığortası, idxal gömrüyü, Bakıya son çatdırılma

CIF Nədir?

CIF (Cost, Insurance and Freight) şərtində satıcı mal dəyərinə əlavə olaraq təyinat limanına qədər olan daşıma haqqını və minimum sığortanı da qiymətə daxil edir. Yəni siz bir rəqəm görürsünüz və bu rəqəmə freight + sığorta artıq daxildir.

CIF-in praktiki mənası

Logistika təcrübəsi az olan, ilk dəfə idxal edən yaxud öz forwarder şəbəkəsi olmayan alıcılar üçün CIF daha rahat başlanğıc nöqtəsi ola bilər — çünki prosesin böyük hissəsini satıcı təşkil edir.

Qısa yaddaş qaydası: FOB-da siz "kapitansınız", gəmi yola düşəndən sonra sükan sizdədir. CIF-də isə satıcı gəmini limana qədər idarə edir, siz limanda təhvil alırsınız.

Risk və Xərcin Keçid Nöqtəsi

Ən çox qarışdırılan məqam budur: kim ödəyir sualı ilə risk kimdədir sualı eyni deyil. CIF-də satıcı freight və sığortanı ödəsə də, əşyanın fiziki riski (zədə, itki) çox vaxt yenə də mal gəmiyə yüklənən anda alıcıya keçir — sadəcə xərc satıcı tərəfindən qabaqcadan ödənilib. Bu, bir çox alıcının gözdən qaçırdığı incə fərqdir.

1. FOB: Risk = yükləmə limanında keçir. Xərc = yükləmə limanına qədər satıcıda, sonrası alıcıda.
2. CIF: Risk = yenə yükləmə limanında keçir. Xərc = təyinat limanına qədər satıcıda ödənilib, amma sığorta iddiası olarsa proses alıcının üzərinə düşür.

Buna görə CIF alarkən mütləq hansı sığorta şərtlərinin (məsələn, ICC A, B və ya C) tətbiq olunduğunu soruşmaq lazımdır — çünki minimum sığorta bəzən real riskləri tam əhatə etmir.

Hansı Halda Hansı Şərt Uyğundur?

Antistres oyuncaq topdan həcmli sifarişlərdə seçim çox vaxt təcrübə səviyyəsindən asılıdır:

• FOB seçin, əgər: Bakıda və ya regionda etibarlı forwarder tərəfdaşınız varsa, çoxlu sayda mal göndərişi planlaşdırırsınızsa və nəqliyyat xərclərini özünüz optimallaşdırmaq istəyirsinizsə.
• CIF seçin, əgər: ilk dəfə Türkiyədən oyuncaq idxalı edirsinizsə, logistika prosesini sadələşdirmək istəyirsinizsə, ya da kiçik-orta həcmli sınaq sifarişi verirsinizsə.

Hər iki halda da qiymət müqayisəsi aparanda eyni bazaya endirmək vacibdir — yəni FOB təklifinə freight və sığorta xərcini əlavə edib CIF təklifi ilə müqayisə etməlisiniz, əks halda yanlış qərar verə bilərsiniz.

Razılaşmadan Əvvəl Yoxlanmalı Məqamlar

Müqaviləni imzalamazdan əvvəl aşağıdakı siyahını istehsalçı ilə birlikdə gözdən keçirin:

• Hansı liman nəzərdə tutulur (məsələn, İstanbul limanları) və Bakıya çatdırılma müddəti nə qədərdir
• Qiymət ABŞ dolları ilə verilib, yoxsa başqa valyuta ilə — kurs riski kimin üzərindədir
• Minimum sifariş miqdarı (MOQ) hansı Inkoterms şərtinə görə hesablanıb
• CIF halında sığorta hansı şirkət tərəfindən, hansı əhatə dairəsi ilə təmin olunur
• Gömrük sənədləri (mənşə sertifikatı, faktura, packing list) kim tərəfindən hazırlanır
• Məhsulların EN 71 sertifikatlı oyuncaq standartlarına uyğunluğunu təsdiqləyən sənədlər ötürülürmü
• Gecikmə və ya zədə halında iddia prosesi necə işləyir

Bu siyahını əvvəlcədən dəqiqləşdirmək, gömrükdə və ya limanda gözlənilməz problemlərin qarşısını alır.

Sertifikatlaşma Neden Inkoterms Qərarına Da Təsir Edir?

EN 71-1, EN 71-2 və EN 71-3 Avropa oyuncaq təhlükəsizliyi standartlarıdır və mexaniki-fiziki xüsusiyyətlər, alışqanlıq riski və ağır metalların miqrasiyası kimi meyarları əhatə edir. Bu sənədlərin akkreditə olunmuş müstəqil laboratoriyalar tərəfindən verilməsi, gömrükdə əlavə yoxlama tələb olunma ehtimalını azaldır — bu da xüsusilə CIF şərtində, satıcının idxal gömrüyünə qədər prosesi izlədiyi hallarda əməliyyatın daha sürətli getməsinə kömək edir.

Okan Toys ilə Əməkdaşlıq Prosesi

Okan Toys 1997-ci ildən İstanbulun İstoç Toptancılar Çarşısındakı istehsal mərkəzimizdə üç əsas kateqoriyada oyuncaq istehsal edir: klassik Antistres yay topdan (5×6 sm, qırmızı, mavi, yaşıl, çəhrayı, narıncı və sarı rənglərdə), iki rəngli Komanda rəngli antistres yay (6×6 sm) və klassik təzyiq prinsipi ilə işləyən Partlayan paket zarafat oyuncağı. Hər üç məhsul xəttimiz EN 71 seriyalı sertifikatlara malikdir və akkreditə olunmuş müstəqil laboratoriyalarda test edilib, ftalat və PAH testlərindən keçib.

Sifariş prosesində FOB İstanbul yaxud CIF Bakı şərtlərindən hər hansını seçə bilərsiniz — hər iki halda qiymət təklifimiz ABŞ dolları ilə verilir, minimum sifariş miqdarı və Bakıya çatdırılma müddəti barədə dəqiq məlumatı sizinlə WhatsApp üzərindən birbaşa paylaşırıq.

Tez-tez Verilən Suallar

FOB daha ucuzdur, CIF daha bahalıdır — bu doğrudurmu?

Mütləq deyil. CIF qiyməti freight və sığortanı özündə əks etdirdiyi üçün rəqəm daha yüksək görünə bilər, amma FOB alarkən özünüz ödəyəcəyiniz nəqliyyat xərcini əlavə etsəniz, real fərq çox vaxt azalır və ya heç qalmır.

Promosyon oyuncaqları üçün kiçik həcmli sifarişdə hansı şərt daha uyğundur?

Kiçik-orta həcmli promosyon oyuncaqları sifarişlərində, xüsusən ilk əməkdaşlıqda, CIF prosesi sadələşdirdiyi üçün adətən daha rahat seçim olur.

Sertifikat sənədlərini nə vaxt tələb etməliyəm?

Müqavilə imzalanmazdan əvvəl, qiymət təklifi mərhələsində EN 71 sənədlərinin nüsxələrini tələb etmək məqsədəuyğundur — bu, gömrük prosesini asanlaşdırır.

Topdan Sifariş üçün Əlaqə

Okan Toys 1997-ci ildən Türkiyədə oyuncaq istehsal edir, məhsullarımız EN 71 sertifikatlıdır və sifarişlər sürətli şəkildə hazırlanıb yola salınır. FOB və ya CIF şərtlərindən hansının sizin biznesiniz üçün daha uyğun olduğunu birgə müzakirə etmək, qiymət təklifi, minimum sifariş miqdarı və Bakıya çatdırılma müddəti barədə dəqiq məlumat almaq üçün bizimlə WhatsApp üzərindən əlaqə saxlayın və ya +90 539 322 75 77 nömrəsinə zəng edin. Bütün məhsul çeşidimizlə all products səhifəsindən tanış ola, əlavə suallarınız üçün contact bölməsindən yazışa bilərsiniz.